Сәламәтлек игьтибар таләп итә

- Гөлсинә Хәлимовна, грипп ОРВИдан нинди билгеләр белән аерыла?

- Грипп – вируслы тын юлы инфекциясе (ОРВИ) төркеменә керә. Ул организмга өзлегү дә китерергә мөмкин булган кискен авыру. Грипп сезоны көздән башлап язга кадәр дәвам итә. Елның салкын вакытында авырулар саны арту күзәтелә.

  ОРВИ – киң таралган чир. Россиядә ел саен аның белән 27дән 40 миллионга кадәр кеше авырый. Аның вируслары селәгәй, сулыш алганда барлыкка килгән юешлек аша, сөйләшкәндә, елаганда, төчкергәндә, ютәлләгәндә тарала. Башкаларга ул шул ук һаваны сулаганда яки бер үк көнкүреш әйберләреннән файдаланганда күчә. Әлбәттә, халык аеруча җыелган җәмәгатьчелек урыннарында грипп эләктерү ихтималы аеруча зур.

- Гриппны гадәти салкын тиюдән ничек аерырыга мөмкин?

- Гриппның иң характерлы билгеләре: кинәт башлану, коры, өзек ютәл, 40°С га кадәр тән температурасы күтәрелә, мускулларда авырту барлыкка килә, баш авырту, тамакта авырту, көчле арыганлык, күңел болгану, диарея булырга мөмкин. Ә ОРВИ акрынлап башлана. Гадәттә, тән температурасы 38°С га кадәр күтәрелергә, күп лайлалы сыекча белән томау төшү, ютәл, тамакта авырту барлыкка килә.

- Әлеге инфекцияләр кеше өчен бик куркынычмы?

- Билгеле, авыруның кайсын да үзвакытында дәвалау мөһим. ОРВИ булган очракта, сәламәтләнү, кагыйдә буларак, 7-10 көннән башлана. Шулай да симптомнар  2 атна саклана ала. Ә менә грипп үзенең өзлегүләре белән куркыныч. Пневмония һәм башка куркыныч авырулар башланырга, кайбер очракларда хәтта үлемгә дә китерергә мөмкин. Грипп бигрәк тә кечкенә балалар, өлкән кешеләр, йөкле хатын-кызлар, иммунитеты түбән булган кешеләр, симез, хроник авырулы кешеләр өчен куркыныч. Балаларда борын, колак авыруы туу,  менингит башлану ихтималы да юк түгел.

- Грипп симптомнары барлыкка килсә нишләргә?

- Өйдә калыгыз. Авыруны йоктырудан сакланыгыз. Исегездә тотыгыз! Гриппны аяк өстендә үткәрергә ярамый. Вакытында табибка күренү һәм авыруны мөмкин кадәр иртәрәк дәвалый башлау мөһим. Чөнки авырый башлаганнан соң беренче 48 сәгать эчендә дәвалана башлау грипптан соң өзлегүне-бронхит, пневмония, отит, менингит кебек куркыныч авыруларны булдырмаячак.

 Әти-әниләргә авыру балаларны бакчага, мәктәпкә, массакүләм чараларга җибәрмәскә киңәш ителә. Аеруча балаларга профилактик даруларны табиб киңәшеннән башка бирергә ярамый. Бу йөкле хатыннарга да кагыла. Ана һәм яралгы өчен куркынычсыз булса гына профилактик дарулар һәм башка төр саклану чаралары куллана аласыз. 

 Гадәттәгедән күбрәк су эчегез. Чәй, морс, компот, сок та ярый. Йөткергәндә һәм төчкергәндә авыз һәм борынны салфетка яки кулъяулыгы белән капларга онытмагыз. Организмның авыруларга каршы торучанлыгын арттыру өчен витаминнар комплексы, аскорбин кислотасы ярдәмгә килә. Аскорбин кислотасы әчетеп тозланган кәбестәдә, цитруслы җимешләрдә, баллы болгар борычында күп. Кәбестә салатлары да иммунитетны арттыра.

Шулай ук дезинфекцияли торган чаралар белән өй-бүлмәләрне юып-җыештырып алу кирәк.

  Еш куллана торган уртак әйберләрне, балалар уенчыкларын дезинфекцияләүнең нәтиҗәсе уңай була.  Кулларыгызны сабын белән ешрак юарга кирәк. Бүлмәне җилләтергә онытмагыз. Салкын вакытта бүлмәне көненә 3-4 тапкыр 15-20 минут җилләтегез. Грипп белән авыручыны аерым бүлмәдә урнаштыру мөһим.

- Авыруны йоктырмас өчен алдан ук нинди чаралар күрергә? Бу чорга ничек әзерләнергә?

- Авыру белән без беренче ел гына очрашмыйбыз. Аны дәвалауга караганда кисәтүнең яхшырак булуын һәркем диярлек яхшы белә. Авырудан саклану өчен беренче һәм иң мөһим чара – ул прививка ясату. Прививка нәтиҗәсендә организмда грипп вирусына каршы торучы антитәнчекләр (антитела) барлыкка килә, иммунитет ныгый. Авырган очракта да авыру кискен катлаулануларсыз, җиңелрәк формада уза. Гриппка каршы иммунитет прививка ясатканнан соң ике атна эчендә формалаша. Соңгы елларда грипп белән авырып, чире кискенләшкән яки үлемгә китергән очраклар булмады. Прививка ясатуның уңай нәтиҗәсе инде бу. Шуңа күрә район халкын прививка ясатудан баш тартмаска чакырам.

- Прививка беренче чиратта кемнәргә ясала?

- Прививка ясату район хастаханәсендә һәм авыллардагы фельдшер-акушерлык пунктларында да оештырылды. Иң беренче чиратта халыкка хезмәт күрсәтү белән бәйле медицина, мәктәп, транспорт, уку йортлары, хәрби һәм полиция хезмәткәрләренә, 6 айдан зуррак мәктәпкәчә яшьтәге һәм укучы балаларга, студентларга, 60 яшьтән өлкән кешеләргә, хроник авырулары булганнарга, йөкле хатыннарга (II - III триместрда) ясала.

  Шулай ук алдагы елларда грипп белән авырган, аны авыр кичергән грипптан соң катлауланулар кичергән кешеләр өчен прививка ясату аеруча әһәмиятле. Хроник йөрәк-кан тамырлары системасы авырулары, тын юллары һәм үпкә чирләре, хроник бөер авырулары, матдәләр алмашы бозылу һәм шикәр чире белән интегүчеләргә, гормональ препаратлар кулланып дәваланучыларга да прививка ясату бик мөһим. Аларда авыруга каршы тора алучанлык (иммунитет) көчсезләнгән була, алар грипп белән ешрак авырыйлар, аларда авыру шактый катлаулы уза.

- Авыруны кисәтү өчен тагын нинди өстәмә чаралар бар? Сәламәтлекне ничек ныгытырга?

- Чыныгу – кискен респиратор инфекцияләрне профилактикалауда аеруча зур әһәмияткә ия. Күбрәк саф һавада йөрергә, бүлмәне ешрак җилләтергә, көндәлек режимны үтәргә, дөрес тукланырга һәм температурага туры килерлек кием кияргә кирәк. Аскорбин кислотасы (С витамины) организм өчен аеруча әһәмиятле. Ул организмның инфекциягә каршы торучанлыгын, канның оешу сәләтен арттыра, углеводлар әйләнешен яхшырта. С витамины аеруча тозлы кәбестә суында, лимон, киви, мандарин, апельсин һәм грейпфрутта күп.

  Көнбагыш мае кушып ясалган кәбестә салаты шулай ук витамин һәм микроэлементларга бай. Салкын тиюләр һәм грипп эпидемиясе чорында профилактика максатыннан көн саен 2-3 тырнак сарымсак, суган ашарга киңәш ителә. Аларның составында грипп вирусына каршы торучы фитонцидлар бар. Бүгенге көндә даруханәләрдә иммунитетны ныгыту, кискен респиратор авыруларны кисәтү препаратларының киң ассортименты сатыла. Даруларны, витаминнарны кулланыр алдыннан табиб белән киңәшергә онытмагыз.

  Витаминнар, чыныктыру һәм башка файдалы чаралар ОРВИ һәм грипп белән көрәшергә һичшиксез ярдәм итә.